Kagyu, Dakpo Kagyu và Karma Kagyu khác nhau thế nào?

Câu hỏi

“Khi tìm hiểu về Palpung, tôi gặp rất nhiều tên gọi: Kagyu, Dakpo Kagyu, Karma Kagyu, Shangpa Kagyu… Các tên này khác nhau thế nào?”

Trả lời

Đây là thắc mắc rất thường gặp. Cách dễ nhất để phân biệt là hình dung dòng Kagyu như một cái cây: có gốc, có thân, và từ thân tỏa ra nhiều cành.

Kagyu – tên gọi chung

Phật giáo Tây Tạng có bốn truyền thống lớn: Nyingma, Kagyu, Sakya và Gelug. Kagyu là tên gọi chung cho một trong bốn truyền thống ấy. Trong tiếng Tạng, “Ka” là lời dạy của bậc giác ngộ, “gyu” là dòng truyền nối tiếp. Kagyu vì thế có nghĩa là “dòng truyền thừa khẩu truyền”, nhấn mạnh sự trao truyền trực tiếp từ thầy sang trò. Pháp tu trọng tâm của dòng Kagyu là Đại Thủ Ấn (Mahamudra).

Dòng Kagyu có hai nguồn chính từ Ấn Độ truyền sang Tây Tạng, giống như hai cái cây riêng biệt:

• Marpa Kagyu, bắt nguồn từ Đại dịch giả Marpa.
• Shangpa Kagyu, bắt nguồn từ nữ đạo sư Niguma người Ấn Độ, do hành giả Khyungpo Naljor mang về Tây Tạng.

Marpa Kagyu – gốc rễ

Ở thế kỷ 11, Đại dịch giả Marpa sang Ấn Độ thọ nhận giáo pháp từ các thầy Naropa và Maitripa, rồi mang Đại Thủ Ấn và Sáu Pháp Du Già về Tây Tạng. Dòng truyền thừa khởi đầu từ Ngài được gọi là Marpa Kagyu. Đây là gốc rễ của cây.

Dakpo Kagyu – thân cây

Marpa truyền cho Milarepa, Milarepa truyền cho Gampopa, còn gọi là Dakpo Lhaje, “vị thầy thuốc xứ Dakpo”. Gampopa hợp nhất Đại Thủ Ấn với giáo lý Các giai đoạn của con đường giác ngộ (Lamrim) của dòng Kadampa, tạo nên một hệ thống tu học hoàn chỉnh. Dòng truyền thừa của Ngài được gọi theo tên vùng đất của Ngài: Dakpo Kagyu. Đây là thân cây, từ đó tỏa ra các nhánh.

Bốn dòng lớn – những cành chính

Các đệ tử đắc đạo của Gampopa đã khai sáng bốn dòng lớn:

• Karma Kagyu, do Düsum Khyenpa, Đức Karmapa đời thứ nhất, sáng lập
• Tsalpa Kagyu
• Barom Kagyu
• Phagdru Kagyu, do Phagmo Drupa sáng lập

Từ các đệ tử của Phagmo Drupa lại hình thành thêm tám dòng nhỏ. Một số dòng còn rất phát triển đến ngày nay, như Drikung Kagyu và Drukpa Kagyu.

Karma Kagyu – nhánh của Palpung

Karma Kagyu (còn gọi là Karma Kamtsang) là dòng lớn và phổ biến nhất trong các dòng Kagyu hiện nay. Dòng này duy trì vững mạnh suốt gần chín thế kỷ nhờ sự tái sinh liên tục của các đời Đức Karmapa và các vị đại đệ tử, trong đó có các đời Đức Kenting Tai Situpa.

Palpung là tu viện mẹ của dòng Karma Kagyu ở Đông Tây Tạng. Palpung Do Ngak Choe Ling Việt Nam vì vậy thuộc dòng Karma Kagyu.

Còn Shangpa Kagyu?

Đây là điểm đặc biệt của Palpung. Vào thế kỷ 19, Đức Tai Situpa đời thứ 9 cùng đệ tử là Đức Jamgon Kongtrul đời thứ nhất đã lập tại Palpung các trung tâm nhập thất truyền dạy cả Sáu Pháp Du Già của Naropa (Marpa Kagyu) lẫn Sáu Pháp Du Già của Niguma (Shangpa Kagyu). Từ đó, Palpung trì giữ song song cả hai dòng. Đến nay, Đức Tai Situpa đời thứ 12 vẫn tiếp tục trao truyền trọn vẹn dòng Shangpa Kagyu.

Tóm tắt

Dù nhiều tên gọi, tất cả các dòng Kagyu đều chung một cội nguồn từ Đức Phật Kim Cương Trì, và đều lấy Đại Thủ Ấn làm trái tim của con đường tu tập.