Hòa bình Tích cực là gì?

“Hòa bình không chỉ đơn thuần là sự vắng bóng của xung đột hay tiếng súng. Hòa bình tích cực là sự hiện diện sống động của lòng từ bi, sự thấu hiểu và trách nhiệm chung giữa con người với con người.”

— Đức Kenting Tai Situpa đời thứ 12

Khi nói đến hòa bình, chúng ta thường nghĩ đến một thế giới không có chiến tranh. Nhưng một nơi không có tiếng súng chưa chắc đã là nơi con người sống hòa thuận. Vẫn có thể còn đó sự nghi kỵ, lạnh nhạt, những mâu thuẫn âm ỉ giữa các cộng đồng, các tôn giáo, hay ngay trong một gia đình.

Từ những trăn trở ấy, Đức Kenting Tai Situpa đời thứ 12 đã đưa ra khái niệm Hòa bình Tích cực (Active Peace), một tầm nhìn mà Ngài theo đuổi suốt hơn ba mươi năm qua.

Hòa bình “thụ động” và hòa bình “tích cực”

Có thể hiểu đơn giản sự khác biệt như sau:

• Hòa bình thụ động là khi xung đột tạm thời vắng mặt. Đó là một khoảng lặng, nhưng dễ vỡ.
• Hòa bình tích cực là khi có mặt những phẩm chất tốt đẹp: lòng từ bi, sự thấu hiểu và tinh thần trách nhiệm với nhau. Đó là nền tảng bền vững để con người thực sự sống hòa hợp.

Chữ “tích cực” ở đây còn có nghĩa là chủ động. Hòa bình không phải là điều ta ngồi chờ người khác mang đến. Đó là điều mỗi người có thể và cần phải tham gia vun đắp.

Bắt đầu từ bên trong

Theo tinh thần Phật giáo, hòa bình bên ngoài bắt nguồn từ hòa bình bên trong. Một tâm đầy sân hận, ganh ghét thì khó mang lại hòa bình cho ai. Ngược lại, một người có tâm bình an tự nhiên sẽ lan tỏa sự bình an đến những người xung quanh.

Vì vậy, mục đích của Hòa bình Tích cực là tìm ra những phương cách thiết thực, để mỗi cá nhân có thể chủ động góp phần vun đắp hòa bình cả bên trong lẫn bên ngoài, cho chính mình và cho người khác.

Ba mối quan hệ cần hòa bình

Mối quan tâm của Đức Tai Situpa trải rộng trên ba mối quan hệ:

• Giữa con người với con người: vượt qua sự bất hòa và chia rẽ giữa các cá nhân, các cộng đồng.
• Giữa các tôn giáo và hệ tư tưởng: thay sự nghi kỵ bằng sự hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau qua đối thoại và hành hương đến thánh địa của nhau.
• Giữa con người với thiên nhiên: nhiều thánh địa của các tôn giáo là núi, hồ, cây cối. Tôn trọng các truyền thống tâm linh cũng có nghĩa là tôn trọng và bảo vệ môi trường sống chung.

Một Thế giới – Một Nhân loại

Khẩu hiệu đi cùng Hòa bình Tích cực là “Một Thế giới – Một Nhân loại”. Dù khác nhau về quốc gia, tôn giáo hay văn hóa, tất cả chúng ta cùng chung sống trên một hành tinh và cùng mong muốn hạnh phúc, không ai muốn khổ đau. Khi nhận ra sự tương thuộc ấy, ta tự nhiên cảm thấy có trách nhiệm với nhau.

Từ tầm nhìn đến hành động

Đức Tai Situpa không chỉ nói về hòa bình mà đã biến tầm nhìn ấy thành hành động. Ngài thành lập Viện Maitreya để thúc đẩy đối thoại liên tôn và liên ngành. Năm 1989, Ngài khởi xướng cuộc hành hương “Hòa bình Tích cực – Một Thế giới – Một Nhân loại” vòng quanh thế giới, quy tụ các nhà lãnh đạo tôn giáo và những người hoạt động nhân đạo. Năm 2014, chương trình kỷ niệm 25 năm bằng Đại hội Hòa bình Tích cực, với chủ đề “Nơi hội tụ của những trái tim và khối óc”.

Mỗi người có thể làm gì?

Hòa bình Tích cực không đòi hỏi những việc lớn lao. Mỗi người có thể bắt đầu từ những điều rất gần:

• Dành vài phút mỗi ngày để tĩnh tâm, nuôi dưỡng sự bình an bên trong.
• Lắng nghe trước khi phán xét, nhất là với những người có quan điểm khác mình.
• Tìm hiểu và tôn trọng tín ngưỡng, văn hóa của người khác.
• Sống có trách nhiệm với môi trường quanh mình.
• Hồi hướng những việc tốt mình làm cho sự an vui của tất cả mọi người.

Như lời Đức Tai Situpa, hòa bình là sự hiện diện sống động của lòng từ bi. Và sự hiện diện ấy bắt đầu từ chính mỗi chúng ta.