Tinh thần Bất bộ phái (Rimé) của Palpung

Trong lịch sử và tinh thần của Tu viện Palpung, Bất bộ phái (tiếng Tạng: Rimé) không chỉ là một khẩu hiệu. Đây là cốt tủy làm nên danh tiếng và sức ảnh hưởng của dòng truyền thừa này qua gần ba thế kỷ. Vậy Rimé là gì, và vì sao Palpung được xem là cái nôi của tinh thần ấy?

Rimé nghĩa là gì?

Trong tiếng Tạng, Rimé có nghĩa là “không thiên lệch”, “không phân ranh giới”. Tinh thần Rimé không phải là trộn lẫn các tông phái thành một khối chung chung. Mỗi dòng truyền thừa vẫn giữ trọn bản sắc và phương pháp riêng. Rimé là một thái độ dựa trên ba điều:

• Tôn trọng: công nhận mỗi dòng phái đều là một con đường trọn vẹn dẫn đến giác ngộ.
• Bảo tồn: gìn giữ để những giáo pháp quý báu, nhất là của các dòng nhỏ, không bị thất truyền.
• Vô ngã: buông bỏ lòng kiêu mạn tông phái, không cho rằng chỉ truyền thống của mình mới đúng.

Cội nguồn: Đức Situ Panchen

Nền móng cho tinh thần Rimé ở Palpung có từ thời Đức Kenting Tai Situpa đời thứ 8, Chokyi Jungne (1700–1774), thường được tôn xưng là Situ Panchen, “Đại học giả Situ”. Ngài là người khai sáng Tu viện Palpung năm 1727 và là một trong những học giả uyên bác bậc nhất trong lịch sử Tây Tạng.

Một trong những công trình lớn nhất của Ngài là hiệu đính bộ Kinh Tạng (Kangyur) và Luận Tạng (Tengyur) tại Derge. Đây là kho tàng kinh điển Phật giáo đồ sộ, được biên soạn để phục vụ tất cả các dòng phái, không phân biệt. Tinh thần học thuật rộng mở của Ngài đặt nền tảng cho việc chấp nhận và nghiên cứu tinh hoa từ các dòng phái khác tại Palpung.

Phong trào Rimé thế kỷ 19

Đến thế kỷ 19, tinh thần ấy phát triển thành một phong trào có ảnh hưởng sâu rộng khắp Tây Tạng. Một trong những nhân vật trung tâm là Đức Jamgon Kongtrul Lodro Thaye, đệ tử của Đức Tai Situpa đời thứ 9 tại Palpung. Cùng với các bậc thầy cùng thời như Jamyang Khyentse Wangpo và Chokgyur Lingpa, Ngài đã thu thập, bảo tồn và trao truyền giáo pháp của mọi dòng truyền thừa. Nhiều giáo pháp trong số đó đang đứng trước nguy cơ thất truyền.

Thành tựu lớn nhất của Đức Jamgon Kongtrul là Ngũ Đại Tạng, năm bộ sưu tập đồ sộ gồm giáo pháp của nhiều truyền thống, trong đó có kho tàng Mật tạng Rinchen Terdzo, Kagyu Ngakdzo và Dam Ngakdzo. Hơn một thế kỷ sau, chính những kho tàng này đã được Đức Tai Situpa đời thứ 12 trao truyền trọn vẹn cho thế hệ các vị Rinpoche hôm nay.

Palpung vì thế được xem là cái nôi của phong trào Bất bộ phái. Truyền thống Palpung còn được biết đến là nơi trì giữ cả tám dòng thực hành chính của Phật giáo Tây Tạng.

Rimé trong công hạnh của Đức Tai Situpa đời thứ 12

Đức Kenting Tai Situpa đời thứ 12 tiếp tục tinh thần ấy trong mọi công hạnh của Ngài:

• Công nhận hóa thân cho mọi dòng phái: trong hơn 500 vị Tulku (hóa thân) được Ngài công nhận, có rất nhiều vị thuộc các dòng Gelug, Sakya, Nyingma và Bon.
• Bảo tồn kinh sách: Ngài hỗ trợ in ấn và phục hồi mộc bản kinh sách cho tất cả các dòng phái, xem đó là di sản chung của nhân loại.
• Giáo dục rộng mở: tại Palpung Sherabling, ngoài các pháp tu của dòng Kagyu, chư tăng còn học các bộ luận của những tông phái khác. Một vị tăng có thể học Trung Quán theo cách giải thích của phái Gelug, học Đại Viên Mãn (Dzogchen) của phái Nyingma, và học Đại Thủ Ấn của phái Kagyu. Mục đích là để hành giả có cái nhìn toàn cảnh về Phật pháp và thấy được sự nhất quán trong mọi giáo lý, thay vì chỉ thấy những khác biệt bề ngoài.
• Kết nối mọi truyền thống Phật giáo: Ngài tích cực giao lưu với các truyền thống Theravada (Nguyên thủy), Đại thừa và Kim Cương thừa.
• Vượt ra ngoài Phật giáo: Ngài thường xuyên tham gia các hội nghị liên tôn và thúc đẩy sự hiểu biết giữa Phật giáo với các tôn giáo khác trên thế giới.

Ý nghĩa đối với chúng ta

Palpung là minh chứng sống động rằng một truyền thống có thể vừa giữ vững bản sắc của mình, vừa rộng mở đón nhận và bảo tồn sự phong phú của các truyền thống khác. Đó cũng là lý do Palpung luôn nhận được sự kính trọng từ các bậc lãnh đạo của nhiều tông phái.

Với người học Phật hôm nay, tinh thần Rimé là một lời nhắc nhở giản dị: hãy trân trọng con đường mình đã chọn, đồng thời tôn trọng con đường của người khác. Sự khác biệt giữa các truyền thống không phải là lý do để chia rẽ, mà là sự phong phú của một kho tàng chung. Tất cả các truyền thống ấy đều hướng về cùng một mục đích: giải thoát khỏi khổ đau và lợi lạc cho chúng sinh.